آشنایی با مجلات داخلی و خارجی برای چاپ مقاله علمی

انواع مجله داخلی و خارجی: تقسیم‌بندی کامل مجلات علمی

به عنوان فردی که در جامعه علمی و آموزشی مشغول به فعالیت هستید، حتماً پژوهش و تحقیقاتی هم انجام می‌دهید. فرقی نمی‌کند که این تحقیقات به طور مستقل انجام می‌شوند یا بخشی از پایان‌نامه مقاطع مختلف تحصیلی‌تان هستند. در هر حال، برای اینکه نتایج آن‌ها را به جامعه علمی رشته‌تان نشان بدهید، باید دست به نوشتن مقاله بزنید و از آن مهم‌تر مقالات‌تان را برای مجله‌ای ارسال کنید که آن را چاپ می‌کند و در ابعاد ملی یا بین‌المللی به شما کمک می‌کند تا شناخته شوید.

برای اینکه تقسیم‌بندی بهتری در ذهن‌تان شکل بگیرد، انواع مجلات علمی را به دو دسته اصلی داخلی و خارجی تقسیم‌بندی می‌کنیم:

مجلات خارجی

• تامسون رویترز (مقالات ISI)
• اسکوپوس (Scopus)
• پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC)
• پاب‌مِد (PubMed)

مجلات داخلی

• مجلات علمی-پژوهشی
• مجلات علمی-تخصصی
• مجلات علمی-ترویجی

مجلات خارجی چه ویژگی‌هایی دارند و چگونه آن‌ها را ارزیابی کنیم؟

چاپ مقاله در مجلات خارجی برای هر پژوهشگری بسیار مطلوب است، اما باید بدانید که هر کدام از این پایگاه‌ها معیارها و ویژگی‌های خاص خود را دارند.

مجلات ISI: بالاترین سطح اعتبار بین‌المللی

شرکت تامسون رویترز شرکتی بزرگ و بین‌المللی است که زیرمجموعه‌های مختلفی دارد و بخشی از فعالیت آن متمرکز بر پایگاه داده‌ای استنادی است که در آن امکان جست‌وجوی گسترده مقالات علمی باکیفیت در مجلات علمی معتبری وجود دارد که از سوی این شرکت پذیرفته می‌شوند و در سامانه WOS (Web of Science) نمایه می‌شوند.

دو نوع مجله از سوی این شرکت تقسیم‌بندی می‌شوند:

• مجلات JCR: دارای ضریب تاثیر هستند
• مجلات ISI-LISTED: فاقد ضریب تاثیرند

ضریب تاثیر یا ایمپکت فاکتور (Impact Factor) شاخصی علمی است که میانگین تعداد استنادها (Citation) به مقالات اخیر منتشرشده در مجله‌ای علمی را نشان می‌دهد. این شاخص می‌تواند نشانه و نمادی از اعتبار مجله و مقالاتی باشد که در آن به چاپ رسیده‌اند. هر چقدر که این ضریب برای مجله‌ای بیشتر باشد، از اعتبار و ارزش علمی بالاتری هم برخوردار خواهد بود.

مجلات اسکوپوس (Scopus): پوشش گسترده و اعتبار بالا

اسکوپوس نمایه‌ای استنادی معتبری به شمار می‌رود که درباره اطلاعات چندین هزار (حدود ۵ هزار) مجله معتبر بین‌المللی، پایگاه داده‌ای قوی دارد. اگر بخواهید مقاله‌تان در مجله‌ای نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس به چاپ برسد باید هزینه‌هایی را متقبل شوید.

مجلات ISC: پایگاه جهان اسلام

مجلات خارجی در دسته‌بندی ISC، مجلاتی هستند که در دنیای اسلام و میان کشورهای اسلامی چاپ و تولید می‌شوند. پایگاه استنادی ISC با گردآوری و نمایه‌کردن مجلات معتبر این کشورها سعی دارد تا پایگاهی جامع برای معرفی و ایجاد ارتباطات میان دانشمندان کشورهای اسلامی داشته باشد. حدود ۶۰ کشور در این پایگاه دارای مجله هستند و بعد از اسکوپوس و تامسون‌رویترز، ISC سومین پایگاه بزرگ جهانی برای نمایه‌کردن مجلات و مقالات علمی معتبر است.

مجلات پاب‌مد (PubMed): تخصصی‌ترین گزینه برای علوم پزشکی

دسته آخر که تخصصی‌تر است، مجلات خارجی پاب‌مد هستند. پاب‌مد مرتبط با مجلاتی است که در حوزه تخصصی پزشکی و علوم‌زیستی فعالیت می‌کنند و در واقع، مکان و پایگاهی عالی برای جست‌وجو کردن در میان مقالات معتبر پزشکی و حیطه‌های مرتبط با آن و علوم‌زیستی است. بیشتر از ۴ هزار مجله علمی معتبر در این زمینه‌ها در پایگاه داده پاب‌مد وجود دارند و به مجلاتی که در این پایگاه قابلیت حضور پیدا می‌کنند، مجلات پاب‌مد (PubMed) می‌گویند.

چگونه ژورنال‌های معتبر را در لیست مجلات خارجی شناسایی کنیم؟

طبق آخرین آماری که گرفته شده است، بیش از ۳۰ هزار مجله علمی در جهان وجود دارد و هر روز تعداد آن‌ها در حال افزایش است. بنابراین اگر بخواهید همه آن‌ها را تک به تک بررسی کنید، کاری خسته‌کننده و شاید گیج‌کننده باشد.

معیارهای کلیدی برای ارزیابی مجلات

به همین خاطر باید برخی از معیارها را برای سنجش ژورنال‌ها در نظر داشته باشید:

1. بررسی ضریب تاثیر (Impact Factor): این عدد هرچقدر بزرگ‌تر باشد، نشان‌دهنده ارزش و اعتبار علمی آن مجله است
2. نمایه‌شدن در پایگاه‌های معتبر: حضور در ISI، Scopus، ISC یا PubMed
3. تعداد استنادات: میزان ارجاع‌دهی به مقالات منتشرشده
4. فرآیند داوری همتا: بررسی تخصصی و دقیق مقالات

نقش موسسات علمی در شناسایی مجلات معتبر

اگر نتوانستید با این‌کار مجله مورد نظر را پیدا کنید، بهترین کار این است که از یک موسسه علمی معتبر کمک بگیرید. از آنجایی که فعالیت اصلی این موسسه‌ها ارتباط مستقیمی با مجلات معتبر دارد و بارها و بارها مقالات متفاوت را در این مجلات به چاپ رسانده‌اند، بنابراین با انواع مجله داخلی و خارجی معتبر آشنایی کافی دارند و می‌دانند که کدام‌یک از لحاظ علمی در درجه بالاتری قرار دارد، پس بهتر است از مشاورین یک موسسه علمی پژوهشی کمک بگیرید تا هم در زمان و هم در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنید.

چرا پایگاه‌های اطلاعاتی مانند ISI اهمیت دارند؟

در هنگام پیدا کردن انواع مجلات علمی، بارها و بارها نام موسساتی مانند ISC، ISI، Scopus را شنیده‌اید و شاید این سؤال برای شما پیش آمده باشد که چرا این موسسات به وجود آمده‌اند و چه نقشی دارند؟

نقش پایگاه‌های استنادی در اعتبارسنجی مجلات

در جواب باید بگوییم که کار اصلی این پایگاه‌ها این است که ژورنال‌های معتبر را بررسی کرده و مجموعه‌ای از مجلات معتبر را پوشش می‌دهند. از آنجایی که این پایگاه داده‌ها هر مجله‌ای را به راحتی پذیرش نمی‌کنند، در بین مجلات خارجی، ژورنال‌های موجود در این پایگاه‌ها از لحاظ اعتبار در رتبه بالاتری قرار دارند.

به عنوان مثال مجلاتی که در پایگاه داده ISI وجود دارند، از لحاظ اعتبار و اصالت تأیید شده‌اند و در تمام دنیا ارزش آن را حفظ می‌کنند و زیر سؤال نمی‌برند. بنابراین با شناسایی کردن این پایگاه داده‌ها، می‌توانید سریع‌تر ژورنال مورد نظر را پیدا کرده و مقاله خود را در آن به چاپ برسانید.

هزینه‌های چاپ مقاله در مجلات خارجی

گاهی برای چاپ مقاله در مجلات خارجی نیاز به پرداخت هزینه وجود دارد که اگر از سوی دانشگاه یا موسسه‌ای علمی حمایت نشوید، مبلغ آن کمی زیاد و در حد چند میلیون خواهد بود که شاید برایتان سنگین باشد.

انواع مدل‌های پرداخت در مجلات بین‌المللی

• مجلات Open Access: معمولاً $500تا$5000
• مجلات Hybrid: حدود $1000تا$3000
• مجلات Subscription-based: معمولاً رایگان برای نویسنده

مجلات علمی داخلی چه انواعی دارند و چه کاربردهایی برای محققان دارند؟

بعد از اینکه با لیست مجلات خارجی آشنا شدید، حالا وقت آن رسیده تا به سراغ مجلات علمی داخلی برویم. این مجلات در ایران فعالیت می‌کنند و انواع مجله داخلی و خارجی در سه دسته اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند که در ادامه آن‌ها را به تفصیل بررسی می‌کنیم.

مجلات علمی-پژوهشی: بالاترین اعتبار علمی در مجلات داخلی

این نوع از مجلات مقالاتی با پژوهش‌های نو و تازه را چاپ می‌کنند. تمرکز و هدف این مجلات بر روی پژوهش، آزمایش و ارائه نتایج قابل قبول به پرسش‌های جدید در حوزه تخصصی است.

ویژگی‌های مجلات علمی-پژوهشی

• ساختار استاندارد الزامی: مقالات این دسته باید ساختار خاص و استانداردی داشته باشند که در صورت عدم رعایت، امکان چاپ در این مجلات از بین می‌رود
• فرآیند داوری دقیق: مقالات توسط داوران متخصص بررسی می‌شوند
• نوآوری محتوایی: باید پژوهش جدید و بدیع ارائه دهند
• امتیاز آکادمیک بالا: برای ارتقای شغلی، پایان‌نامه و رزومه علمی بسیار ارزشمند هستند

چاپ مقاله در مجلات داخلی از نوع علمی-پژوهشی می‌تواند تأثیر مستقیمی بر نمره پایان‌نامه، ارتقای شغلی، و اعتبار علمی شما داشته باشد.

مجلات علمی-تخصصی: گزینه میانی برای انتشار

اعتبار این مجلات به اندازه مجلات علمی-پژوهشی نیست، اما همچنان می‌تواند باعث شهرت و افزایش اعتبار نویسنده شود.

ویژگی‌های مجلات علمی-تخصصی

• سطح اعتبار متوسط: از نظر آکادمیک، مثلاً برای نمره پایان‌نامه، معمولاً چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند
• وابستگی سازمانی: بیشتر این مجلات متعلق به سازمان‌ها یا نهادهای خاص هستند
• هدف اطلاع‌رسانی: تمرکز بر اطلاع‌رسانی درباره یک موضوع تخصصی خاص است
• فرآیند داوری ساده‌تر: معمولاً شرایط پذیرش آسان‌تر از مجلات علمی-پژوهشی است

این نوع مجلات برای افرادی مناسب است که می‌خواهند تجربه انتشار مقاله کسب کنند یا نیاز به معرفی یک موضوع تخصصی در حوزه کاری خود دارند.

مجلات علمی-ترویجی: انتشار دانش موجود

این دسته از انواع مجلات علمی درباره موضوع تازه‌ای صحبت نمی‌کنند، بلکه موضوعات موجود را بر اساس مقالات دیگر بررسی و ترویج می‌کنند.

ویژگی‌های مجلات علمی-ترویجی

• محتوای مروری: هدف ترویج یک موضوع علمی موجود در قالبی ساده‌تر یا تازه‌تر است
• انواع مقالات پذیرفتنی:
  
  • مقالات ترجمه‌شده
  • مقالات مروری (Review Articles)
  • مقالات تدوینی از چند منبع درباره یک حوزه تخصصی
• اعتبار محدود: برای ارتقای شغلی و رزومه علمی امتیاز کمتری دارند
• دسترسی آسان‌تر: معمولاً فرآیند پذیرش سریع‌تر و ساده‌تر است

این مجلات بیشتر برای افرادی مناسب‌اند که می‌خواهند دانش موجود را گسترش دهند یا موضوعی را به زبان ساده‌تر برای جامعه علمی معرفی کنند.