سامانه پژوهشیار دانشگاه آزاد اسلامی و سامانه همانندجو ایرانداک، پیش از دفاع تمامی پایاننامهها و رسالهها، فرآیند مشابهتیابی را اجرا میکنند تا همپوشانی غیرمجاز با سایر آثار علمی شناسایی شود. طبق اعلام رسمی ایرانداک، بررسی و پذیرش فایلها در این سامانه حدود ۴ روز کاری طول میکشد. این زمان بسته به عواملی مانند حجم فایل، زبان اثر، کیفیت فایل، و میزان بار ترافیک سامانه قابل تغییر است و ممکن است در شرایط خاص به یک هفته نیز برسد.
اهمیت مشابهتیابی
مشابهتیابی یا همانندجویی یکی از روشهای استاندارد برای جلوگیری از سرقت علمی است. در ایران، دانشگاهها موظف هستند اثر علمی دانشجو را پیش از دفاع، با استفاده از سامانههای معتبر همانندجو مانند «ایرانداک» بررسی کنند. پژوهشیار به عنوان سامانه مدیریت فرآیندهای پژوهشی در دانشگاه آزاد، این سرویس را از طریق اتصال به ایرانداک ارائه میدهد.
فرآیند اجرایی مشابهتیابی در پژوهشیار
- ثبت پایاننامه یا رساله در سامانه ملی ثبت پایاننامهها و رسالهها (ایرانداک).
- ارجاع فایل به سامانه همانندجو برای بررسی همپوشانی با منابع علمی موجود.
- تولید گزارش درصد مشابهت شامل جزئیات بخشهای تکراری و منابع آنها.
- ارسال گزارش به نمایندگان پژوهشی دانشگاه و اطلاعرسانی به دانشجو.
مدت زمان معمول بررسی بر اساس منابع رسمی
بر اساس راهنمای رسمی ایرانداک، بررسی فایل پایاننامه یا رساله ۴ روز کاری زمان میبرد. نتیجه از طریق پیامک و پنل کاربری ایرانداک اطلاع داده میشود.
عوامل مؤثر بر تغییر زمان بررسی
- حجم فایل و تعداد صفحات: آثار بزرگتر زمان پردازش بیشتری نیاز دارند.
- زبان متن: متون انگلیسی یا دو زبانه ممکن است سرعت متفاوتی داشته باشند.
- فرمت و کیفیت فایل: فایلهای PDF جستپذیر سریعتر تحلیل میشوند.
- ترافیک سامانه: پایان ترم و اوج ارسالها باعث ازدحام درخواستها میگردد.
- ایرادات فنی یا نیاز به اصلاح فایل: ارسال مجدد فایل زمان را افزایش میدهد.
تجارب عملی دانشگاهها
از دید برخی واحدهای دانشگاهی، در زمانهای پرکار سامانه همانندجو (مثل فروردین و شهریور)، بررسیها ممکن است ۵ تا ۷ روز طول بکشد. ارسال فایل کامل و بدون ایراد فنی و رعایت اصول ارجاعگذاری، باعث کاهش درصد مشابهت و افزایش سرعت پذیرش میشود.
با توجه به الزام مشابهتیابی پیش از دفاع، دانشجویان باید حداقل ۴ روز کاری را برای این فرآیند در برنامه خود لحاظ کنند و در زمانهای پرترافیک، حاشیه امنیت بیشتری برای تحویل فایل در نظر بگیرند. آموزش و رعایت استانداردهای نگارش و ارجاعگذاری، نه تنها درصد مشابهت را کاهش میدهد بلکه روند بررسی را نیز تسریع میکند.
منابع:
- ایرانداک – پذیرش چند روز زمان میبرد؟، ۱۴۰۳.
- خبر رسمی ایرانداک – کلیه رسالهها و پایاننامهها باید مشابهتیابی شوند، ۱۴۰۳.
